Hamowanie łapczywego jedzenia u koni

Dlaczego konie jedzą łapczywie?

Carey A. Williams, specjalistka ds. żywienia koni i profesor z Wydziału Nauk o Zwierzętach Uniwersytetu Rutgers w New Jersey, porównuje konie pochłaniające paszę do ludzi objadających się przy świątecznym stole:
– Koń czuje się tak głodny, jakby oszczędzał się cały dzień na ucztę z okazji Święta Dziękczynienia – mówi. – Nie je przez długi czas, a potem rzuca się na jedzenie i połyka je w całości. Konie uczą się tego zachowania, obserwując inne konie lub matki, albo gdy doświadczyły rywalizacji o pokarm jako źrebięta.

W stadzie konie naturalnie konkurują o pożywienie – przechodzą od jednej sterty paszy do drugiej. Starsze lub niżej postawione w hierarchii mogą wyrobić sobie nawyk jedzenia w pośpiechu, by nie zostać pominięte. Ograniczanie dostępu do paszy również może wprowadzić konia w tryb przetrwania, przyspieszając tempo jedzenia. Nawyki te często przenoszą się ze stada do boksu, nawet jeśli koń nie ma tam konkurencji.

Shannon E. Pratt-Phillips, profesor żywienia i fizjologii koni z Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej, podkreśla, że sposób żywienia koni ma duży wpływ na rozwój takich zachowań.

– Niektóre konie, a szczególnie kuce, są po prostu bardzo łapczywe. Poza tym bywają karmione nieregularnie, o różnych porach, lub czasem dostają dodatkową porcję paszy treściwej, co wywołuje ekscytację – mówi. – Jeśli koń był kiedyś zaniedbany i nie miał dostępu do paszy, może nauczyć się pochłaniać wszystko błyskawicznie, co może być jeszcze trudniejsze do opanowania.

Konsekwencje łapczywego jedzenia

Konie, które połykają paszę bez dokładnego przeżucia i nawilżenia śliną, narażone są na wiele problemów:

• Zmniejszone wchłanianie składników odżywczych – ponieważ pasza nie jest odpowiednio przygotowana do trawienia.

• Marnowanie paszy – spora część może wypadać lub być wypluwana.

• Zakrztuszenie (ang. choke) – niebezpieczny stan, gdy cząstki paszy blokują przełyk.

Podczas zakrztuszenia mięśnie przełyku kurczą się i „zakleszczają” bryłę pokarmu. Koń może oddychać przez nos, ale może też zassać cząstki paszy do tchawicy, co grozi zapaleniem płuc.

Objawy zakrztuszenia to m.in.: bulgotanie, kaszel, wypluwanie śliny, wypływ z nosa, potrząsanie głową, wyciąganie szyi. U starszych koni problem ten nasila się z powodu ubytków w uzębieniu, bólu lub trudności z przeżuwaniem.

– Jeśli koń nie przeżuwa dokładnie i jednocześnie nie pije odpowiedniej ilości wody (np. z powodu bólu zębów przy zimnej wodzie), to problem się pogłębia – wyjaśnia Williams. – Zakrztuszenie może się wtedy powtarzać, bo w przełyku powstaje blizna, która jeszcze bardziej zawęża jego światło.

Stres podczas karmienia (np. rywalizacja, pogoda, smak paszy, brak ruchu) może powodować stres oksydacyjny, który osłabia układ odpornościowy i zwiększa podatność na infekcje dróg oddechowych.

Wygoda kontra natura

Konie na pastwisku jedzą średnio 16 godzin dziennie. Ich układ trawienny został stworzony do ciągłego przyjmowania małych ilości pokarmu. Jednak, jak zauważa Kris Hiney z Uniwersytetu Stanowego Oklahomy, nasz sposób karmienia często przeczy naturze.

– Z wygody karmimy konie jak drapieżniki, które muszą zjeść wszystko od razu, bo nie wiedzą, kiedy będzie następny posiłek – mówi. – Ale konie to zwierzęta trawożerne, które powinny mieć ciągły dostęp do jedzenia. Musimy dostosować zarządzanie do ich fizjologii i zachowań.

Podstawowym krokiem powinno być zmienienie kolejności karmienia – najpierw siano, potem pasza treściwa. To ogranicza łapczywość.

– Koń, który dostał już siano, może nie być tak bardzo głodny i nie rzuci się na paszę – tłumaczy Pratt-Phillips. – Idealnie, jeśli miał siano przez całą noc i nadal coś żuje rano. Wtedy pasza treściwa to tylko dodatek.

Jak spowolnić łapczywego konia?

1. Sieci do siana o małych oczkach
Używaj siatek z oczkami do 3,2 cm – zmuszają konia do mniejszych kęsów i dłuższego żucia.

2. Podziel posiłki na mniejsze porcje
Zamiast dwóch dużych posiłków dziennie, podawaj cztery lub pięć mniejszych. To uspokaja emocje związane z karmieniem i korzystnie wpływa na trawienie.

3. Moczenie paszy
Mocz siano w kostkach, pellet paszowy lub wysłodki buraczane. Powstała papka spowalnia jedzenie i ułatwia przełykanie.

4. Karmienie bez stresu
Jeśli koń jest przeganiany przez inne konie, karm go osobno. W stajni możesz zamontować przegrody między boksami.

5. Zastosuj sprytne rozwiązania
– Rozłóż paszę w kilku miskach w boksie, by koń musiał się przemieszczać, jakby był na pastwisku.
– Użyj specjalnych karmideł z przegródkami (np. w kształcie kratki).
– Możesz też stworzyć tani spowalniacz – przyklej kawałki przeciętej rury PCV w kształcie kratki do dna miski.
– Zamiast kamieni w wiadrze, użyj piłek do gry w bule – są bezpieczniejsze i równie skuteczne.

6. Używaj karmników na siano z przesłoną
Nowoczesne karmniki z siatką lub kratką, które przytrzymują siano od góry, wydłużają czas jedzenia. Niektóre modele są przystosowane do podawania paszy na ziemi – to lepsze dla zębów i pozycji ciała konia.

Uwaga: Konie mogą na początku frustrować się nowym systemem, ale z czasem się przyzwyczajają. Zawsze upewnij się, że siatka jest bezpieczna – zbyt nisko zawieszona może być niebezpieczna dla nóg.

Wnioski

Pozbycie się łapczywego jedzenia to proces, który wymaga cierpliwości i konsekwencji. Dobrze dobrany sposób karmienia i regularność pozwalają ograniczyć ryzyko zakrztuszeń i problemów trawiennych. Możesz wykorzystać gotowe produkty lub domowe rozwiązania – najważniejsze, by dopasować sposób karmienia do natury konia.

Anna Sochocky, MALS, to niezależna autorka tekstów o koniach z Santa Fe (Nowy Meksyk). Jej misją jest edukowanie, inspirowanie i dokumentowanie wyjątkowych historii o koniach, zdrowiu i historii.