Sen zapewnia koniom ważny okres odpoczynku i regeneracji, o którym wiadomo, że regeneruje mięśnie, wzmacnia układ odpornościowy i oczyszcza mózg z nagromadzonych toksyn.
To ogromne korzyści, ale mają one również swoją drugą stronę: znacząco zmieniony stan świadomości i fizycznej gotowości. Chociaż konie mogą spać na stojąco, fazę REM (szybki ruch gałek ocznych) mogą osiągnąć tylko w pozycji leżącej, co sprawia, że te zwierzęta żyjące na otwartych pastwiskach, są bardziej podatne na ataki. To prawdopodobnie wyjaśnia, dlaczego konie ewoluowały, aby potrzebować niezwykle mało snu, mówi dr Linda Greening, starszy wykładowca na Wydziale Konia Uniwersytetu Hartpury w Wielkiej Brytanii.
Mimo to, pomimo że konie potrzebują zaledwie połowy snu, jakiego potrzebujemy my – wystarczą co najmniej cztery godziny – i mogą sobie pozwolić na krótkie drzemki w ciągu dnia, naukowcy coraz wyraźniej dostrzegają, że konie domowe nie mają wystarczającej ilości snu, mówi Greening. Aby lepiej zrozumieć ten problem, jej zespół opracował system oceny snu koni, oparty nie tylko na ilości, ale także na jakości.
Czym jest sen dobrej jakości i ile go potrzebują konie? Jak sprawdzić, czy Twój koń ma wystarczającą ilość snu i jak możesz to poprawić? W tym artykule odpowiemy na te i inne pytania, udzielając przydatnych informacji i wskazówek od czołowych ekspertów w dziedzinie snu koni.
Faza REM u koni
Istotnym aspektem jakości snu jest możliwość osiągnięcia fazy snu, znanej jako sen REM, mówi Katherine Houpt, dr medycyny weterynaryjnej, dyplomowana specjalistka ACVB, emerytowana profesor na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Cornell w Ithace w stanie Nowy Jork.
Faza REM jest w rzeczywistości podobna do czuwania i zwykle występuje tuż przed przebudzeniem się zwierząt, wyjaśnia Greening. To właśnie podczas fazy REM mózg „sortuje wspomnienia z dnia”, wybierając te, które należy zachować, i te, które należy usunąć, co „w pewnym sensie zwalnia miejsce w pamięci” – mówi. Konie potrzebują 40–45 minut snu REM na dobę.
Konie stojące mogą wejść w fazę snu non-REM – w tym w fazę snu głębokiego – dzięki aparatowi podporowemu, który blokuje nogi. Ponieważ jednak sen REM powoduje całkowitą utratę napięcia mięśniowego w całym ciele, rozluźnia wszystkie tkanki miękkie, w tym aparat podporowy to konie mogą bezpiecznie wejść w fazę REM tylko leżąc płasko na boku (pozycja leżąca na boku) lub na mostku (pozycja leżąca mostkowo), zazwyczaj z pyskiem opartym o ziemię, wyjaśnia Houpt.
Poważny problem niedoboru snu u koni
Chociaż konie zazwyczaj śpią najlepiej między północą a 5:00 rano, nie muszą zaspokajać swoich potrzeb sennych od razu, jak twierdzą nasze źródła. Mogą nawet wytrzymać kilka dni przy zmniejszonej ilości snu.
Fizyczne i psychiczne skutki takiej krótkotrwałej deprywacji snu są nieznane. Naukowcy wykazali jednak, że długotrwały brak snu może powodować poważniejsze problemy.
Najbardziej dramatycznym z tych problemów jest zapaść, mówi Houpt. Pozbawienie snu REM trwające ponad tydzień może spowodować, że konie zapadną w fazę REM, nawet stojąc. W tym momencie aparat podtrzymujący zwalnia się, a koń upada na ziemię, wyjaśnia. Może to powodować ból i urazy oraz zaburzać cykl snu.
Chociaż często błędnie określa się to narkolepsją – zaburzeniem snu o różnych przyczynach – deprywacja snu prowadząca do zapadnięcia może prowadzić do ran kolan i pęcin, mówi Houpt.
Nowe dowody z badań sugerują, że konie opierające się zapadnięciu w fazę REM mogą w rzeczywistości spać minimalnie, mówi Greening. „Dochodzi do charakterystycznego zginania kolan i chwiania się, a czasami ich nosy mogą również dotykać ziemi”, wyjaśnia.
Naukowcy opisali optymizm u koni jako poznawczą miarę tego, jak zwierzęta interpretują niejednoznaczne bodźce, takie jak okazje, które leżą gdzieś pomiędzy tymi, które na pewno przyniosą nagrodę, a tymi, które na pewno jej nie przyniosą. Jest to jeden ze sposobów oceny dobrostanu koni, ponieważ nie potrafią mówić.
Konie cierpiące na niedobór snu mogą również cierpieć na inne dolegliwości, takie jak letarg czy potykanie się pod siodłem, mówi Greening. „Więc być może koń nie jest leniwy” – mówi. „Po prostu nie śpi wystarczająco długo”.
Houpt uważa, że brak snu może również powodować drażliwość koni. „Czy twój koń kładzie uszy do tyłu, chociaż nigdy wcześniej tego nie robił?” – pyta. „Może powinieneś szukać bólu i/lub braku snu”. Opierając się na badaniach na ludziach i gryzoniach, Houpt zastanawia się, czy u koni cierpiących na niedobór snu mogą nasilać się wrzody żołądka i inne problemy żołądkowo-jelitowe. Tymczasem w swoich obecnych badaniach Greening zamierza zbadać, jak regularny, dobrej jakości sen wpływa na zdolność uczenia się koni, ich wyniki w zawodach, a nawet na ich nastawienie do życia – a więc na ich optymizm.
Konie zdają się doceniać miękkie, wygodne legowisko, co oznacza bujną, suchą trawę na zewnątrz lub głęboką (10-15 cm), czystą ściółkę w pomieszczeniu, mówi Houpt. Miękka ściółka amortyzuje kości i stawy oraz zmniejsza nacisk na mięśnie i skórę, podczas gdy twardsze powierzchnie sprawiają, że leżenie i wstawanie jest bolesne. Jest to szczególnie problematyczne dla starszych koni, które zmagają się z osłabieniem i zapaleniem stawów.
Naukowcy sugerują, że konie śpią lepiej na słomie niż na wiórach, mówi Houpt. Ale w obu przypadkach, dodaje, więcej znaczy lepiej, zwłaszcza jeśli chodzi o zapewnienie komfortu starym lub chorym na artretyzm koniom.
Ważne jest, aby po zgaszeniu świateł w stajni w nocy nie włączać ich. Pozostawienie ich włączonych, a nawet ponowne włączenie, może zaburzyć rytmy biologiczne i fizjologiczne, które negatywnie wpływają na jakość snu.
Dr Linda Greening
Greening omawia obecnie zalecenia dotyczące głębokości ściółki z brytyjską Radą ds. Dobrostanu Koni (National Equine Welfare Council). „Niektórzy po prostu używają gumowych mat i uważają, że to w porządku” – mówi. „To prawda, istnieją dowody na to, że niektóre konie kładą się na matach. Ale istnieją również dowody na to, że wiele koni nie będzie się kłaść na cienkich legowiskach, a grubsze legowiska będą sprzyjać dłuższemu leżeniu”.
Komfort wiąże się również z poczuciem bezpieczeństwa związanym z instynktowną potrzebą ochrony przed dzikimi drapieżnikami. Nieznane dźwięki, brak koni w stajni i nieznane otoczenie sprawiają, że koń może nie czuć się bezpiecznie w tym otoczeniu, mówi Greening.
Zalety i wady snu grupowego
Niektórzy właściciele twierdzą, że ich konie śpią lepiej w pobliżu innych koni, prawdopodobnie ze względu na ich naturę zwierząt stadnych, mówi Greening.
Na wolności często jeden koń stoi czuwając, podczas gdy inne śpią. Jednak naukowcy wykazali, że w zarządzanych stadach domowych tak nie jest.
W dzikich i zdziczałych stadach często jeden koń pozostaje czujny, podczas gdy inne śpią, mówi Houpt. Jeden z jej studentów obserwował to zachowanie w nocy w stadach Przewalskiego, mówi. Zauważyła, że nocnym strażnikiem często był ogier, który prawdopodobnie nadrabiał fazę REM w ciągu dnia.
Sen grupowy w zarządzanych przez ludzi stadach domowych przedstawia jednak znacznie mniej idylliczny obraz, zauważa Houpt. Badania pokazują, że nawet w dobrze zaprojektowanych, „aktywnych” stajniach z dużą ilością zasobów i miejsc do odpoczynku, konie „chodzą po sobie”, wyjaśnia. „Zgadnijcie, kto śpi najdłużej? Konie w boksach. Zawsze powtarzamy, że boksy są teraz okropne. Ale prawda jest taka, że kiedy jesteś w boksie, nikt na ciebie nie nadepnie”.
Tymczasem Greening otrzymała doniesienia, że konie wypuszczone na pastwisko tylko na lato mają tendencję do rzadszego kładzenia się. Może to być spowodowane twardym podłożem, zmianą rutyny lub wpływem grupy.
Uważna obserwacja może pomóc właścicielom ustalić, które warunki do spania najlepiej sprawdzają się dla każdego konia i stada.
Zaufanie do ludzi pozwala na łatwiejsze osiąganie fazy REM - https://www.facebook.com/AkademiaJNBT/videos/297389124515676
Wykorzystywanie gadżetów do monitorowania snu koni
Ekscytującą rzeczą w dzisiejszych czasach związaną z posiadaniem koni jest technologia, która pozwala nam monitorować nasze konie. Pozwala nam ona pilnować ich podczas naszej nieobecności, a także „szpiegować” gatunek, który często ukrywa swoje słabości i słabości – to ewolucyjna adaptacja, która pozwala nam nie wyglądać na łatwą zdobycz, wyjaśniają nasi informatorzy.
Dzisiejsze kamery monitorujące ułatwiają właścicielom rejestrowanie aktywności koni 24 godziny na dobę, mówi Greening. Niezależnie od tego, czy jest transmitowany na żywo na telefon, czy przechowywany na karcie SD do późniejszego obejrzenia – którą można oglądać z prędkością dwukrotnie większą lub większą, aby zaoszczędzić czas – takie nagrania wideo dostarczają istotnych informacji o ilości i jakości snu koni.
„Każdy, kto może sobie pozwolić na konia, może sobie pozwolić na kamerę” – mówi Houpt. „Wtedy można sprawdzić, czy koń śpi, czy nie”. Co ważne, można założyć, że konie zapadają w fazę REM tylko wtedy, gdy widzi się zwierzęta w pozycji leżącej na boku lub w pozycji mostkowej z nosem lub głową przy ziemi. Kamery mogą uchwycić konie zaczynające się kłaść, ale wstające z powrotem, co sugerowałoby, że sen REM nie jest osiągany, być może z powodu dyskomfortu, takiego jak ból stawów lub problem ze ściółką.
„Byłoby to świetne zadanie nawet dla dzieci w klubach kucykowych, aby dowiedzieć się, ile śpi każdy koń lub kucyk” – mówi Houpt.
Choć elektroencefalogramy (EEG) wciąż znajdują się głównie na etapie badawczym, pozwalają ludziom lepiej zrozumieć cykle snu koni, mówi Greening. Stara się o finansowanie badania, w którym wraz z kolegami wykorzystałaby EEG do pomiaru snu u koni z wysokiego poziomu sportowego. Odkrycia mogą ujawnić zarówno jakość snu tych sportowców, jak i korelację między ich cyklami snu a wynikami.
Jak pomóc koniowi lepiej spać
Poprawa snu konia zaczyna się od zapewnienia mu 10-15 cm miękkiej ściółki, mówi Houpt. Zapewnij mu duży (większy niż 3 metry na 3 metry) boks indywidualny obok przyjaznego sąsiada. To pozwoli mu poczuć się bezpiecznie w towarzystwie bez konieczności oddawania miejsca do spania aby położyć się bezpiecznie.
Greening zaleca, aby miejsca do spania były strefami ciszy. Alternatywnie, spróbuj puścić różne rodzaje łagodnej muzyki, a nawet odgłosy natury lub dźwięki zagłuszające hałas, takie jak biały szum. Naukowcy wykazali, że muzyka klasyczna i country, a także odgłosy natury, uspokajają konie, podczas gdy jazz działa odwrotnie. Zespół Greening bada obecnie wpływ takiej „audioterapii” na sen koni.
W stajni swojego uniwersytetu koledzy Greening wprowadzili niedawno harmonogram regularnych pór odpoczynku w ciągu dnia. Dzięki temu konie mają przewidywalny rytm dnia, kiedy „wiedzą, że nadejdzie czas, kiedy będą mogły bezpiecznie odpocząć lub się przespać, jeśli zajdzie taka potrzeba” – mówi.
„W oparciu o badania przeprowadzone w Hartpury we współpracy z Equilume, Królewskim Uniwersytetem Rolniczym, University College Dublin i finansowane przez Fundację Morris Animal, zdecydowanie zalecamy, aby światła były zgaszone w nocy, a jeśli zajdzie potrzeba sprawdzenia koni w nocy, można używać czerwonego światła” – mówi Greening. Jego długość fali nie zakłóci snu koni.
Można również spróbować terapii alternatywnych, takich jak masaż i niepalne aromaterapie, mówi Houpt. „Nikt nie określił ilościowo wpływu tych terapii alternatywnych” – mówi. „Po prostu należy uważnie obserwować, jak wpływają one na konkretnego konia”.
Dobry sen wymaga również odpowiedniego karmienia, dodaje Houpt. Konie z bólem żołądkowo-jelitowym spowodowanym dietą bogatą w skrobię i ubogą w błonnik mogą odczuwać dyskomfort, zwłaszcza leżąc na narządach wewnętrznych. Ponieważ konie ewoluowały, aby paść się do 16 godzin dziennie, te, które nie mają wystarczającej ilości siana, aby przetrwać do późnej nocy, mogą budzić się z głodu.
Co ważne, konie z ciągłymi problemami ze snem wymagają oceny weterynaryjnej, aby wykluczyć wszystkie źródła bólu, mówi Houpt. Lekarze mogą zalecić próbę podania leków przeciwzapalnych lub przeciwbólowych; jeśli koń położy się spać, gdy jest na nich stosowany, prawdopodobnie przyczyną jest ból. Mimo to, ważne jest zbadanie przyczyny bólu u konia, aby znaleźć długoterminowe rozwiązanie – mówi, ponieważ wiele leków można podawać tylko krótkoterminowo lub z czasem tracą one skuteczność.
Leki przeciwdepresyjne i uspokajające, takie jak trazodon, mogą pomóc koniom zapaść w głęboki sen – co może być szczególnie przydatne u pacjentów, którzy unikają leżenia z powodu przewlekłego bólu lub traumatycznych przeżyć, takich jak założenie gipsu – wyjaśnia.
Niezależnie od tego, jakie opcje leczenia wybiorą osoby, aby poprawić sen swoich koni, ważne jest, aby kontynuować monitoring wideo, aby obserwować efekty różnych terapii i w razie potrzeby je dostosowywać – mówią nasze źródła.
Wnioski
W porównaniu z ludźmi konie nie potrzebują dużo snu – ale potrzebują co najmniej czterech godzin dziennie, w tym 40–45 minut fazy REM – mówią nasze źródła. Brak odpowiedniej jakości snu może prowadzić do złego stanu zdrowia i dobrostanu, a także potencjalnie do słabej wydajności, pesymizmu poznawczego i drażliwości. Właściciele powinni zadbać o to, by ich konie miały bezpieczne i wygodne miejsca do spania, monitorować zachowanie koni podczas snu i stosować różne metody radzenia sobie z niedoborem snu.
Autorka: Christa Leste-Lassere, MA
Niniejszy artykuł został pierwotnie opublikowany w numerze czasopisma The Horse: Your Guide to Equine Health Care z jesieni 2024 r. Link do artykułu
Więcej o śnie u koni:
https://www.facebook.com/AkademiaJNBT/videos/297389124515676
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google